Mijn Keunstwurk

Theatermaker en boer uit hetzelfde hout gesneden

Door:
Froukje Stuursma
Door:
Froukje Stuursma

Stel, je bent boer en moet flink besparen omdat je het financieel niet meer redt. Ben je dan bereid om elke avond bij je ouders aan te schuiven voor een prakje? Zou je zelfs met ze onder één dak gaan wonen als dat moest? “Je gaat er helemaal voor”, is het antwoord van één van de boeren die meedoet aan LAB Molke, een onderzoeksproject van De Reis 2018 dat Keunstwurk in samenwerking met het 5eKwartier produceert.

In LAB Molke onderzoeken jonge theatermakers wat de sociale impact is van de veranderingen in de melkveehouderij en familiebedrijven naar aanleiding van de afschaffing van het Europese melkquotum. Ze zijn daarvoor gekoppeld aan een Friese boer, bij wie ze een dag werken en eten. In een gezamenlijke presentatie op de boerderij van Auke en Janke Jeltsje van Dijk in Nijhuizum laten ze de voorlopige onderzoeksresultaten zien. De dilemma’s van de boeren worden – zonder een oordeel te vellen – in korte scènes vertolkt.

Glas koeiendrab
Terwijl ze in de stal de was staat op te vouwen, vertelt maakster Natalia Eernstman over de regels die haar als boerin dwars zitten. Vijf kuub mest moeten de boeren afzetten. Om van de shit af te komen, schenkt Eernstman de toeschouwers geen verse beker melk, maar zet ze hen een glas groenbruine koeiendrab voor. Het koor van amateurszangers jaagt het publiek als een kudde naar buiten, waar muzikant Klaas Jaap van der Heide naast een berg kuilvoer de opties eindeloos herhaalt: stoppen, doorgaan, hollen of stilstaan?

Een beeld van de automatisering geeft Willy van Assen in de tegenoverliggende stal. Met haar lichaam volgt ze bewegingen van de inseminatie, terwijl ze vertelt over een andere routine in het boerenleven: “It is freed en we ite patat, sa as altyd. Mei de foarke”. Op het erf presenteert Hanna van Mourik Broekman de onbegrensde mogelijkheden van de opheffing van het melkquotum. “Einlings de rem derôf, einlings ûndernimmen”, zingt het koor. Van een miljoen naar anderhalf miljoen liter melk per jaar en flink wat bijverdienen aan Chinezen die willen komen fierljeppen op het land.

Creatief en hard werken
De theaterwereld en die van de boer lijken in eerste instantie ver van elkaar verwijderd: de boer als harde werker en de kunstenaar die leeft van subsidie. In LAB Molke wordt echter duidelijk dat de twee partijen juist veel gemeen hebben. Gastheer Auke van Dijk legt uit dat theater maken en buorkje beide te maken hebben met ondernemen en voor jezelf gaan.

Creatief, als een theatermaker, moet ook de boer zijn bij de uitoefening van zijn beroep. Over de omgang met alsmaar strengere regelgeving zegt boer Arjen Schouwstra bijvoorbeeld: “Een boer blijft ambitieus en creatief denken, ook met nieuwe regels. Je zoekt altijd een uitweg”. Het project brengt zo twee ogenschijnlijk verschillende werelden bij elkaar. In LAB Molke bewerkstelligen ze dat mensen gaan praten over wat er gaande is in de boerenwereld en dat boeren zich gehoord voelen.

Contactpersoon
Rozemarijn StrubbeAdviseur Theater
Werkdagen:ma, di, do
Telefoon:058 234 34 50