Mijn Keunstwurk

Nacht aan het Wad

Soort
Cultuurparticipatie, Talentontwikkeling
Partners
Subprojecten

Nacht aan het Wad is een (pilot)project waarbij duisternisbeleving en pelgrimage in het waddengebied en Fryslân centraal staan. Er worden verschillende recreatieve voorzieningen gerealiseerd en publieksactiviteiten georganiseerd in en rond Zwarte Haan, waar de bezoeker nog ongestoord de nacht en de stilte kan ervaren. Keunstwurk is penvoerder van Nacht aan het Wad, dat deel uitmaakt van Leeuwarden-Fryslân 2018.

  • Het waddengebied is in Nederland één van de weinige regio’s waar duisternisbeleving nog mogelijk is.
  • Het behoud van de nacht is goed voor de mens en is van levensbelang voor de natuur.
  • Het gebied wordt een gastvrij donker landschap, waar men als nomaden van de nacht reist, slaapt en en de nacht kan vieren.

Aanleiding

Het Waddenkustgebied is uniek en in het bijzonder vanwege de nachtelijke duisternis en mogelijkheid om de sterrenhemel volop te kunnen beleven. Eind oktober 2016 werd een intentieverklaring getekend door 43 noordelijke overheden om te zorgen dat die nachtelijke duisternis in het Waddengebied behouden blijft.

Met Nacht aan het Wad wordt er blijvend aandacht gericht op duisternis als kernkwaliteit van het waddengebied. Nacht aan het Wad komt voort uit het Feel the Night programma van architecte Nynke-Rixt Jukema en bundelt de krachten van Sense of Place, Stichting Feel the Night, Stichting Santiago aan het Wad, Landschapsbeheer Friesland, Keunstwurk en van belanghebbenden in de regio’s Zwarte Haan en Sint Jacobiparochie. Het project wordt mede mogelijk gemaakt door financiële steun van het Waddenfonds en Programma naar een Rijke Waddenzee.

Waar werken we naartoe?

In 2018 worden de nieuwe recreatieve voorzieningen opengesteld en vinden de publieksactiviteiten plaats. Nacht aan het Wad moet de bekendheid van het ‘stiltegebied’ onder natuur- en cultuurtoeristen versterken. Zij zijn de belangrijkste doelgroep voor duisternisbeleving in het waddengebied. Samen vormen zij een bijzondere vorm van toerisme, namelijk slow tourism: toeristen zonder haast, die de tijd nemen om te genieten van de stilte en de natuur om hen heen.

Nacht aan het Wad is een pilotproject; wanneer het project slaagt, wordt het project uitgebreid naar meer locaties in het kustgebied.

Projectpartners van Nacht aan het Wad spelen ook actief in op Leeuwarden-Fryslân 2018. Zo zorgt het regionale initiatief van Santiago aan het Wad voor een groot nationaal pelgrimsevenement in 201, de Camino der Lage Landen, waarin ook Sint Jacobiparochie en Zwarte Haan een rol spelen.

Subprojecten

Onder Nacht aan het Wad vallen verschillende subprojecten, waarbij de duisternisbeleving en pelgrimage het uitgangspunt zijn:

Starbarn

De Starbarn is een ‘sterrenschuur’; een observatiepost in het buitengebied van Zwarte Haan waar bezoekers ongestoord naar de sterrenhemel kunnen kijken. Via het Programma naar een Rijke Waddenzee kwam financiering tot stand om drie jonge ontwerpers een schetsontwerp te laten maken voor een de Starbarn. Het winnende ontwerp van Murk Wymenga en Sweder Spanjer heeft de vorm van een slakkenhuis. Het gebruik van duurzame materialen was één van de voorwaarden waaraan het ontwerp moest voldoen.

“Het is een gebouwtje dat moet opgaan in het landschap en beschutting biedt aan mensen die ongestoord van de sterrenhemel willen genieten. We zijn dat zo langzamerhand ontwend, door al het licht om ons heen. Dat is voor mens en dier geen goede zaak. Dieren worden aangetrokken door licht, gaan er op af en sterven dan een wisse dood. Voor mensen, zo blijkt uit onderzoek, is een goede nachtrust helend. Te veel licht ontregelt de biologische klok en vermindert de weerstand. Redenen genoeg om de duisternis te omarmen.”

– Roelof Koster, Adviseur Design bij Keunstwurk en begeleider Nacht aan het Wad, in De Moanne (6 april 2017)

In het gebouw is plaats voor 4 tot 5 personen en heeft een open plafond. Verrekijkers (geen telescopen!) en een vaste expositie over de nachtelijke sterrenhemel zijn aanwezig als ondersteuning bij het sterrenkijken. De Starbarn komt in een nachttuin te staan.

Meer informatie over de Starbarn

Expositie in Starbarn

In de Starbarn, die wordt gebouwd bij Zwarte Haan, komt een vaste expositie. De expositie biedt achtergrondinformatie over sterren en hemelverschijningen, de natuur in de nachttuin en verhalen over de nacht. Daarnaast is er ook informatie te vinden over de pelgrims-traditie naar Santiago de Compostela. De informatie wordt zowel in het Nederlands, als in het Engels weergeven.

De nachttuin Zwarte Haan

In de nachttuin ligt de focus op de flora en fauna die ’s nachts actief zijn in de natuur bij Zwarte Haan. De bezoeker kan hier dieren tegenkomen die zich overdag niet laten zien. De nachttuin biedt faciliteiten voor kleinschalige cultuuroptredens en activiteiten in de open lucht die de duisternisbeleving versterken.

Pelgrimsroutes en refugio’s in de kustregio’s

Het Nederlands Genootschap van Sint Jacob ontwikkelde een pelgrimsroute door alle regio’s van het genootschap: de Camino der Lage Landen. In 2018 is pelgrimsoord Sint Jacobiparochie het eindpunt van de route en staat het dorp bekend als Santiago aan het Wad (naar Santiago de Compostela, de laatste rustplaats van Sint Jakobus en eindpunt van de bekende pelgrimsroute Camino de Santiago). De sterren hebben een belangrijke rol gespeeld in het ontstaan van de pelgrimsroute naar Santiago de Compostela en de deelnemers zijn op zoek naar bezinning en rust; de pelgrimsroute sluit daardoor goed aan bij Nacht aan het Wad. De tochten vinden plaats in de periode van februari tot en met juli 2018 en komen op 25 juli 2018 aan in Sint Jacobiparochie.

Meer informatie over Santiago aan het Wad en de Camino der Lage Landen

Renovatie pelgrimsinformatiecentrum Sint Jacobiparochie

In de Groate Kerk van Sint Jacobiparochie is een pelgrimsinformatiecentrum ondergebracht. Er wordt geïnvesteerd in het toegankelijker en uitnodigender maken van de entree en ontvangstruimte van de kerk. De entree krijgt een glazen tochtportaal, waardoor het mogelijk wordt om de monumentale kerkdeuren open te zetten. Hierdoor wordt de aantrekkingskracht en de bezoekersservice van de kerk, als bezoekerscentrum voor de pelgrimage rondom Santiago aan het Wad, wordt vergroot. Daarnaast maakt de aankoop van een beeldinstallatie het mogelijk om audio- en videopresentaties te geven in de kerk.

PR-film Pelgrimeren in Fryslân en aan het Wad

Er wordt een sfeervolle promotiefilm gemaakt over de waddenkust en de landschapsdiversiteit in Friesland. Er wordt gekeken vanuit het perspectief van een pelgrim. Met de film worden de waddenkust en Fryslân landelijk en internationaal gepromoot als bestemmingsgebied voor pelgrimage. De duisternisbeleving krijgt een prominente rol in de film.

Nachtfestival Nacht aan het Wad

Na de feestelijke aankomst van de Camino der Lage Landen in Sint Jacobiparochie op 25 juli 2018, de naamdag van Sint Jakobus, vindt het nachtfestival Nacht aan het Wad plaats bij Zwarte Haan. Hiermee worden de Starbarn en de nachttuin officieel geopend als nachtelijke recreatievoorzieningen. Stilte en de duisternis staan centraal bij het Nachtfestival; er wordt een – hooguit akoestisch – ‘sound and silence’ programma geboden.

Agenda
Foto van het wad met ondergaande zon
Festival Nacht aan het Wad 25 & 26 juli 2018
Contactpersoon
Roelof KosterAdviseur Design en Creatieve Industrie
Werkdagen:wo, do & vr
Telefoon:058 234 34 54
Mobiel:06 10 68 83 69